Żywiec, miasto Habsburgów

Żywiec to miasto znane dziś przede wszystkim z długiej tradycji warzenia piwa, a współczesny browar to dawny Browar Arcyksiążęcy, założony przez Karola Habsburga. To właśnie z tą, jedną z najliczniejszych i najbardziej popularnych rodzin arystokratycznych Europy, związana jest historia Żywiecczyzny. Tak silnie, że jeszcze kilka lat temu w Pałacu Nowym w Żywcu mieszkała Arcyksiężna… zaskoczeni? Czytajcie dalej!

Państwo Żywieckie

Żywiec powstał na przełomie XIII i XIV wieku jako część niezależnego od Polski Księstwa Oświęcimskiego. Po włączeniu w granice naszego Państwa, majątek ziemski – zwany odtąd Państwem Żywieckim – był we władaniu wielkich rodów szlacheckich: nadany przez króla Komorowskim, następnie kupiony przez Wazów, a później Wielopolskich.

Habsburger Schloss Zywiec-Saybusch

Żywiec pod panowaniem Habsburgów

W 1838 roku, kiedy Polska była pod zaborami, Adam Wielopolski sprzedał ubożejące ziemie arcyksięciu Karolowi Ludwikowi Habsburgowi. Wtedy rozpoczął się okres prężnego rozwoju żywiecczyzny, która stała się jednym z najbardziej dochodowych majątków w ówczesnej Austrii. W wieku XIX w Żywcu powstał pierwszy dworzec kolejowy, ratusz, liczne szkoły i Nowy Zamek. Rozwijał się także lokalny przemysł: założono hutę, fabrykę papieru, fabrykę maszyn i fabrykę skór, a w 1856 roku na polecenie arcyksięcia Albrechta Fryderyka założono, działający do dziś, Browar Arcyksiążęcy.

Brewery Żywiec 1

Polskość niemieckiego rodu

Pod koniec XIX wieku Państwo Żywieckie odziedziczył arcyksiążę Karol Stefan. Mimo, że należał do niemieckiego rodu Habsburgów, w 1907 roku ogłosił polskość swojej rodziny i jako pierwszy z rodu nauczył się języka polskiego. Jego syn, Karol Olbracht również czuł się polskim patriotą – służył w Wojsku Polskim, a podczas II wojny światowej odmówił podpisania niemieckiej listy narodowościowej, co przypłacił majątkiem i torturami. Z Polską czuły się związane również jego dzieci – Maria Krystyna i żyjący do dziś w Szwecji Karol Stefan Altenburg.

Park w Żywcu

Ostatnia arcyksiężna

Małżonką Karola Stefana była Szwedka, Alicja Ankarcrona, pochodząca z niższego stanu. Z tego powodu ich dzieci nie były pełnoprawnymi członkami rodu Habsburgów, co nie miało jednak znaczenia dla mieszkańców Żywca. Po II wojnie światowej władza ludowa odebrała Habsburgom wszystkie dobra na terenie Polski, a oni sami zostali zmuszeni do wyjazdu. Maria Krystyna na stałe osiedliła się w Szwajcarii i mieszkała tam jako bezpaństwowiec – czując się Polką, nie przyjęła obywatelstwa szwajcarskiego ani szwedzkiego. W 1993 roku uroczyście nadano jej obywatelstwo polskie, a niespełna 10 lat później powróciła do swojego rodzinnego miasta. Aktywnie uczestniczyła w życiu lokalnej społeczności. Aż do śmierci w 2012 roku mieszkała w wydzielonej części Nowego Zamku w Żywcu.

43. TKB - Maria Krystyna Habsburg 02

W Polsce wiele jest miejsc z niesamowitą historią, której większość osób nie zna. Żywiec zdecydowanie jest jednym z nich. Jeśli się tam wybierzecie, spróbujcie spojrzeć na miasto okiem Arcyksiężnej – być może pokochacie to miejsce tak samo jak ona.

Wpisy, które mogą Cię także zainteresować:

  1. Bielsko-Biala – miasto w górach
  2. Pałac w Pławniowicach – skarb Śląska
  3. Świerklaniec – Śląski Wersal